Kur farkı faturası nedir? Ne zaman ve nasıl kesilir

Dövizli satış yaptığınızda faturayı bir kurla düzenler, bedeli çoğu zaman başka bir tarihte ve başka bir kurla tahsil edersiniz. Aradaki fark yalnız muhasebe kaydını değil, KDV matrahını da etkiler. Bu yazıda kur farkı faturasının ne zaman ve kim tarafından kesildiğini, KDV’nin nasıl hesaplandığını ve Unideva’da bu farkları nasıl takip edeceğinizi anlatıyoruz.

Not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kendi işlemleriniz için mali müşavirinizin değerlendirmesini esas alın.

Kur farkı nedir?

Bedeli döviz cinsinden belirlenen bir satışta fatura, düzenlendiği tarihteki kurla TL’ye çevrilir. Bedel daha sonra tahsil edildiğinde tahsilat tarihindeki kur farklı olabilir. Fatura kuru ile tahsilat kuru arasındaki bu fark, satılan mal ya da hizmetin TL karşılığını değiştirir.

Fark iki yönde oluşabilir:

• Satıcı lehine kur farkı: Tahsilat tarihindeki kur fatura kurundan yüksektir. Satıcı, faturadakinden daha fazla TL tahsil eder.
• Alıcı lehine kur farkı: Tahsilat tarihindeki kur fatura kurundan düşüktür. Alıcı, faturadakinden daha az TL öder.

Kur farkı KDV matrahına dahil mi?

Evet. 3065 sayılı KDV Kanunu’nun 24. maddesinin (c) bendi, kur farkını vade farkı ve fiyat farkıyla birlikte matraha dahil olan unsurlar arasında sayar. Uygulama esasları KDV Genel Uygulama Tebliği’nin III/A-5.3. Kur Farkları bölümünde yer alır:

• Bedelin döviz cinsinden belirlendiği ve vergiyi doğuran olaydan sonra ödendiği durumlarda satıcı lehine oluşan kur farkı için satıcı fatura düzenler.
• Alıcı lehine kur farkı oluşursa fark tutarı üzerinden alıcı satıcıya fatura düzenler.
• Her iki durumda da KDV, teslimin ya da hizmetin yapıldığı tarihte o işlem için geçerli olan oran üzerinden hesaplanır.
• Matraha mal ve hizmet bedeline isabet eden kur farkı girer. Hesaplanan KDV’ye isabet eden kur farkı matraha dahil edilmez.
• Yıl sonunda ve geçici vergi dönemlerinde Vergi Usul Kanunu uyarınca yapılan değerlemelerden doğan kur farkları için fatura düzenlenmez ve KDV hesaplanmaz. Kur farkı faturası, gerçekleşen tahsilat ya da ödemeye bağlıdır.

e-Fatura ya da e-Arşiv fatura kapsamındaysanız kur farkı faturasını da diğer faturalarınız gibi elektronik ortamda düzenlersiniz.

Örnek hesaplama

Bir alıcıya bedeli 10.000 EUR olan mal sattınız. Fatura tarihindeki kur 35,00 TL olduğundan mal bedelinin TL karşılığı 350.000 TL’dir. Alıcı bedeli 36,20 TL kurdan ödedi.

Kalem	Tutar
Mal bedelinin tahsilattaki karşılığı (10.000 x 36,20)	362.000 TL
Mal bedelinin faturadaki karşılığı (10.000 x 35,00)	350.000 TL
Kur farkı (matrah)	12.000 TL
KDV (%20, teslim tarihindeki oran)	2.400 TL
Kur farkı faturası toplamı	14.400 TL

Kur yükseldiği için fark satıcı lehinedir; faturayı satıcı keser. Kur 35,00 TL’nin altına düşmüş olsaydı aynı hesapla faturayı alıcı düzenlerdi.

Muhasebe kaydı

Satıcı lehine kur farkında satıcı, kur farkı tutarını gelir olarak kaydeder. Tekdüzen hesap planında bu tutar genellikle 646 Kambiyo karları hesabında izlenir. Örnekteki fatura için satıcının kaydı 120 Alıcılar hesabına 14.400 TL borç, 646 Kambiyo karları hesabına 12.000 TL alacak ve 391 Hesaplanan KDV hesabına 2.400 TL alacak şeklindedir.

Alıcı tarafında aynı fark bir zarardır ve genellikle 656 Kambiyo zararları hesabında izlenir. Alıcı lehine kur farkında hesaplar ters yönde çalışır.

Unideva’da kur farkını takip etmek

Kapama Kur Farkları ekranı

Kur farkını bulmanın ilk adımı, dövizli faturanın hangi tahsilatla ve hangi kurdan kapandığını bilmektir. Bunun için evrak kapama kullanmanız gerekir.

Cari kartları ekranında Kart İşlemleri → Evrak Kapama → Kapama Kur Farkları ile açılan ekran, evrak kapama sırasında oluşan gerçekleşmiş kur farklarını listeler. Her satırda cari, evrak no ve tarihi, ödeme evrakı ve tarihi, döviz, tahsis tutarı, evrak kuru, ödeme kuru ve kur farkı yer alır. Ekranın altında satır sayısı ve net kur farkı toplamı görünür.

• Kur farkı tahsis tutarı x (ödeme tarihindeki kur - evrak kuru) olarak hesaplanır.
• Yalnız seçili cari seçeneği işaretliyken liste yalnız seçtiğiniz cari için gelir; işareti kaldırırsanız tüm carileri görürsünüz.
• Kur, kapama yazılırken sabitlenir. Kur tablosu sonradan değişirse satırları güncellemek için Evrak Kapamayı Yeniden Hesapla kullanılır.

Bu ekran fatura oluşturmaz; kur farklarını listeler. Faturayı düzenlerken matraha yalnız mal ve hizmet bedeline isabet eden kur farkını alın.

Not: Kapama Kur Farkları ekranı evrak kapamanın bir parçasıdır ve Elite-M, Elite-L, Elite-Prime, Suit ve Prime paketlerinde kullanıma açıktır.

Kur farkı faturasını düzenlemek

Unideva’da kur farkı için iki ayrı evrak türü vardır: Kur Farkı (Satış) Faturası ve Kur Farkı (Alış) Faturası. Bu faturalar:

• Yalnız TL olarak düzenlenir. Para birimini TL dışına çevirmek istediğinizde “Kur farkı faturası yalnız TL düzenlenebilir.” uyarısı görünür.
• Satış faturasında satırlar gelir kartına, alış faturasında gider kartına bağlanır.
• Dövizli takip edilen bir cari karta kesilse bile carinin döviz bakiyesini değiştirmez, yalnız TL bakiyesini etkiler.

Kur Farkı (Satış) Faturası e-Fatura ve e-Arşiv fatura gönderim listelerinde yer alır. Size gelen bir kur farkı e-Faturasını aktarırken Kur Farkı Faturası seçeneğini işaretlerseniz belge Kur Farkı (Alış) Faturası olarak kaydedilir ve satırlar gider kartına bağlanır.

Sık sorulan sorular

Dönem sonunda dövizli alacaklarımı değerledim. Bu fark için kur farkı faturası kesmem gerekir mi?
Hayır. Vergi Usul Kanunu uyarınca yapılan dönem sonu değerlemelerinden doğan kur farkları için fatura düzenlenmez ve KDV hesaplanmaz. Kur farkı faturası, tahsilat ya da ödeme gerçekleştiğinde doğan fark için düzenlenir.

Kur farkı faturasında hangi KDV oranını kullanmalıyım?
Asıl teslimin ya da hizmetin yapıldığı tarihte o işlem için geçerli olan oranı kullanırsınız. Kur farkı faturasının düzenlendiği tarihteki oran esas alınmaz.

Kur farkı faturası carinin döviz bakiyesini neden değiştirmiyor?
Kur farkı, döviz cinsinden borç ya da alacak kapandıktan sonra TL karşılıkları arasında kalan farktır. Bu yüzden Unideva kur farkı faturasını carinin TL bakiyesine yansıtır, döviz bakiyesini değiştirmez.