2026 Bordro Rehberi: Maaş, Vergi ve Teşvik Dünyasında Bilmeniz Gerekenler

Asgari Ücret Nedir?

En basit tanımıyla asgari ücret; bir işçinin yaptığı iş karşılığında işvereni tarafından yasal olarak ödenmesi gereken en düşük ücret seviyesidir. Bu tutar, sadece bir "taban fiyat" değil, aynı zamanda işçinin ve ailesinin gıda, konut, sağlık, ulaşım ve kültür gibi temel ihtiyaçlarını insan onuruna yakışır bir seviyede karşılayabilmesi için devlet tarafından güvence altına alınan sosyal bir haktır.
Asgari ücretin temel özellikleri ve işlevi şunlardır:

• Yasal Zorunluluk: İşverenlerin, çalışanlarına bu tutarın altında bir ücret ödemesi kanunen yasaktır ve ağır yaptırımlara tabidir.
• Sosyal Koruma: Piyasa koşullarında pazarlık gücü zayıf olan çalışanları sömürüye karşı korumayı ve gelir adaletsizliğini bir nebze de olsa azaltmayı amaçlar.
• Referans Noktası: Sadece asgari ücretliyi değil, borçlanmalardan cezalara, işsizlik maaşından sosyal yardımlara kadar pek çok ekonomik kalemi belirleyen temel bir ölçüttür.

Türkiye'de asgari ücret; devlet, işçi ve işveren temsilcilerinden oluşan Asgari Ücret Tespit Komisyonu tarafından, ülkenin ekonomik durumu ve enflasyon gibi veriler dikkate alınarak belirlenir. 2026 yılı itibarıyla geçerli olan net asgari ücret 28.075,50 TL olarak uygulanmaktadır.

SGK Tavan ve Taban Değerleri Nedir?

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) primleri hesaplanırken, çalışanın brüt kazancının tamamı her zaman dikkate alınmaz. Devlet, prim kesintisi yapılabilecek kazanç tutarı için bir alt sınır (taban) ve bir üst sınır (tavan) belirler. Bu sınırlara Prime Esas Kazanç (SPEK) limitleri denir.

1. SGK Taban Ücreti (Alt Sınır)

SGK taban ücreti, o dönem için geçerli olan aylık brüt asgari ücret tutarıdır. Bir çalışanın sigorta primi, brüt asgari ücretten daha düşük bir tutar üzerinden hesaplanamaz. Eğer kişi asgari ücretin altında çalışıyorsa bile (kısmi zamanlı vb.), prim ödemeleri bu taban üzerinden gerçekleştirilir.

2. SGK Tavan Ücreti (Üst Sınır)

SGK tavan ücreti, brüt asgari ücretin belirli bir katı olarak hesaplanan en yüksek kazanç sınırıdır. 2026 yılı itibarıyla yapılan yasal düzenleme ile tavan ücret, brüt asgari ücretin 9 katı olarak uygulanmaktadır.
Bir çalışanın brüt maaşı bu tavan değerini aşsa bile, SGK primleri tavan tutar üzerinden hesaplanır; aşan kısım için prim kesintisi yapılmaz. Bu durum hem çalışanın net maaşını hem de işverenin ödeyeceği prim yükünü doğrudan etkiler.

Bu Değerler Neden Önemli?

• Yüksek Maaşlı Çalışanlar: Brüt maaşı tavanın üzerinde olan çalışanlar için emekli maaşı hesaplaması ve iş göremezlik ödeneği (rapor parası) gibi haklar bu tavan değerine göre belirlenir.
• İşveren Maliyeti: Çalışanın maaşı yükseldikçe işverenin ödeyeceği SGK prim yükü de artar, ancak tavan değere ulaşıldığında bu maliyet sabitlenir.
• Borçlanmalar: Askerlik veya doğum borçlanması gibi işlemler, bu tavan ve taban değerleri arasında seçilen tutarlar üzerinden hesaplanır.

SGK İşveren Payları Nedir?

Bir çalışanın işletmeye olan maliyeti, ona ödenen brüt maaştan daha fazladır. İşverenler, her bir çalışan için brüt ücret üzerinden belirli oranlarda sosyal güvenlik primi ve işsizlik sigortası payı öderler. Bu ödemelerin toplamına SGK İşveren Payı denir.
2026 yılı itibarıyla, yasal düzenlemelerle (özellikle 7566 sayılı Kanun ile gelen güncellemelerle) işveren paylarında bazı değişiklikler yapılmıştır.

1. SGK İşveren Prim Oranları (2026)

Herhangi bir teşvik uygulanmadığında, işverenin ödediği standart prim oranları şunlardır:

• SGK İşveren Payı: %21,75 (Malullük, Yaşlılık, Ölüm, GSS ve Kısa Vadeli Sigorta Kolları toplamı)
• İşsizlik Sigortası İşveren Payı: %2
• Toplam (İndirimsiz): %23,75

2. Teşvikler ve İndirimli Oranlar

Devlet, sigorta primlerini düzenli ödeyen ve belirli şartları sağlayan işverenlere maliyet avantajı sağlamak için puan indirimi uygular:

• 5 Puanlık İndirim (İmalat Sektörü): İmalat sektöründe faaliyet gösteren ve şartları karşılayan işletmeler için SGK işveren payı %16,75'e düşer.
• 2 Puanlık İndirim (Diğer Sektörler): 2026 yılı itibarıyla imalat dışındaki sektörler için uygulanan Hazine teşviki 2 puan olarak güncellenmiştir. Bu durumda işveren payı %19,75 olur.
  Örnek Hesaplama (Asgari Ücret Üzerinden - 2026) Brüt asgari ücretin **33.030,00 TL** olduğu bir senaryoda işveren maliyetleri şu şekildedir:

  Maliyet Kalemi	İndirimsiz (%23,75)	2 Puan İndirimli (%21,75)	5 Puan İndirimli (%18,75)
  Brüt Maaş	33.030,00 TL	33.030,00 TL	33.030,00 TL
  SGK İşveren Payı	7.184,03 TL	6.523,43 TL	5.532,53 TL
  İşsizlik Sig. İşveren	660,60 TL	660,60 TL	660,60 TL
  Toplam Maliyet	40.874,63 TL	40.214,03 TL	39.223,13 TL

Not: 2026 yılında Malullük, Yaşlılık ve Ölüm (MYÖ) sigortası işveren payında 1 puanlık bir artış yapılmıştır. Bu durum genel işveren maliyetini geçen yıla oranla bir miktar yukarı çekmiştir.

Gelir Vergisi Dilimleri Ne Demektir?

Gelir vergisi dilimleri, devletin çalışanlardan ve gelir sahiplerinden aldığı verginin, kazanç miktarı arttıkça kademeli olarak yükselmesini sağlayan sisteme verilen addır. Türkiye'de "artan oranlı vergi sistemi" uygulanır. Bu sistemin temel mantığı, "çok kazanandan çok, az kazanandan az" vergi alarak sosyal adaleti sağlamaktır.
Basitçe ifade etmek gerekirse; yılın başında aldığınız maaş ile yılın sonuna doğru aldığınız net maaş arasındaki farkın temel sebebi, kümülatif (birikmiş) gelirinizin bu dilimlerin sınırlarını aşarak bir üst vergi oranına tabi olmasıdır.

2026 Yılı Gelir Vergisi Dilimleri (Ücretliler İçin)

2026 yılı itibarıyla güncellenen yeni tarifeye göre, maaşlı çalışanların kazançlarına uygulanacak vergi oranları ve dilim sınırları şu şekildedir:

Vergi Dilimi Nasıl Çalışır?

Vergi dilimi hesaplanırken maaşınızın tamamı en yüksek orandan vergilendirilmez. Sadece o dilime giren kısım ilgili oranla çarpılır.

Önemli Not: 2026 yılında da devam eden uygulamaya göre, asgari ücrete isabet eden kazançlar (aylık brüt 33.030,00 TL'ye kadar olan kısım) gelir vergisinden ve damga vergisinden tamamen muaftır. Vergi dilimi hesaplaması, bu istisnalar düşüldükten sonra kalan "vergi matrahı" üzerinden yapılır.

Maaşınız Neden Yıl İçinde Azalır?

Ocak ayında çalışmaya başladığınızda kümülatif matrahınız sıfırdır ve %15'lik en düşük dilimden vergi ödersiniz. Ancak aylar geçtikçe aylık matrahlarınız toplanır. Toplam tutar 190.000 TL'yi geçtiği anda, aşan kısım için artık %15 değil, %20 vergi kesilmeye başlar. Bu da cebinize giren net maaşın bir miktar azalmasına neden olur.

Maaş Hesaplama Yönetimi: Net mi, Brüt mü?

Gelir vergisi dilimlerinin maaşa etkisi, personelin iş sözleşmesinde belirlenen ücret tipine göre iki farklı şekilde karşımıza çıkar. Bu ayrım, özellikle yılın ikinci yarısında işveren maliyeti ile çalışanın eline geçen para arasındaki dengeyi değiştirir.

1. Brüt Ücret Üzerinden Anlaşma (Vergi Yükü Çalışandadır)

Brüt ücretle çalışan bir personelin maaşı sabittir, ancak bu maaştan kesilen vergiler yıl içinde arttıkça çalışanın eline geçen net ücret azalır.

• Özetle: Vergi dilimi aşıldığında işverenin maliyeti değişmez, ancak çalışanın cebine giren para düşer. Çoğu kurumsal şirket bu yöntemi tercih eder.

2. Net Ücret Üzerinden Anlaşma (Vergi Yükü İşverendedir)

Net ücret üzerinden anlaşma yapıldığında, personelin eline geçen tutar yıl boyunca (asgari ücret artışları hariç) sabit kalır. Ancak personel üst vergi dilimlerine (%20, %27 vb.) girdikçe, eline geçen net parayı koruyabilmek için brüt ücretinin yukarı doğru çekilmesi gerekir.

• İşveren Açısından: Personelin vergi yükünü tamamen işveren üstlenmiş olur. Vergi dilimi arttıkça işverenin ödediği toplam maliyet (brüt maaş) yükselir.
• Çalışan Açısından: Vergi dilimlerinden etkilenmez, yılın başında ne alıyorsa yılın sonunda da aynı net tutarı alır.

Netten Brüte Hesaplama Mantığı

Net ücret alan bir personelin vergi dilimi yükseldiğinde, sistem otomatik olarak "Netten Brüte" hesaplama yapar. Örneğin, %15'lik dilimdeyken 30.000 TL net maaşın brüt karşılığı X ise, %20'lik dilime geçildiğinde aynı 30.000 TL neti verebilmek için brüt ücret X + Y seviyesine çıkarılır. Bu durum, işverenin bütçe planlamasında "artan maliyet" olarak dikkate alması gereken bir unsurdur.

Asgari Ücret Vergi İstisnaları

2022 yılından itibaren çalışma hayatına giren ve 2026 yılında da uygulanmaya devam eden devrim niteliğindeki düzenleme ile asgari ücretten Gelir Vergisi ve Damga Vergisi kesintisi tamamen kaldırılmıştır. Bu istisna, sadece asgari ücretlileri değil, maaşı asgari ücretin üzerinde olan tüm çalışanları kapsamaktadır.

1. Gelir Vergisi İstisnası

Bir personelin maaşı ne kadar yüksek olursa olsun, aylık brüt kazancının asgari ücrete denk gelen kısmından gelir vergisi alınmaz.

• Mantık: Toplam vergi hesaplanır, ardından o ayki asgari ücretin sahip olduğu vergi tutarı kadar "istisna" (indirim) uygulanır.
• 2026 Rakamı: 2026 yılı asgari ücreti üzerinden hesaplanan aylık gelir vergisi istisnası 4.211,33 TL’dir. (Yılın ilerleyen aylarında vergi dilimi %20'ye çıktığında bu istisna tutarı da otomatik olarak artar.)

2. Damga Vergisi İstisnası

Brüt ücret üzerinden kesilen binde 7,59 oranındaki damga vergisi, asgari ücret tutarı için uygulanmaz.

• 2026 Rakamı: Brüt 33.030,00 TL olan asgari ücretin damga vergisi tutarı olan 250,70 TL, bordroda doğrudan istisna olarak düşülür.

2026 Yılı Diğer Önemli İstisnalar

Bordroda sadece asgari ücretin kendisi değil, yan haklar için de ciddi vergi avantajları bulunur. 2026 yılı için güncel rakamlar şöyledir:

• Yemek İstisnası: İşveren tarafından çalışanlara verilen günlük yemek bedelinin 300 TL’si (KDV dahil 330 TL) gelir vergisinden istisnadır.
• Yol Yardımı İstisnası: Günlük toplu taşıma kartı veya benzeri ödemelerde 158 TL'ye kadar olan kısım vergiden muaftır.
• Çocuk ve Aile Yardımı: SGK priminden istisna tutulan aile yardımı (3.303 TL) ve çocuk yardımı (çocuk başına 660,60 TL) gibi kalemler işveren maliyetini düşürmektedir.

Özetle: Vergi istisnaları sayesinde 2026 yılında bir asgari ücretlinin brüt maaşından (33.030 TL) sadece %14 SGK İşçi Payı ve %1 İşsizlik Sigortası kesilmekte; geri kalan tutar net olarak çalışanın cebine girmektedir.

Asgari Ücret İstisnasında "Kümülatif Matrah" Yanılgısı

Asgari ücret istisnası hakkında en yaygın yanlışlardan biri, Temmuz ayına girildiğinde her çalışanın otomatik olarak bir üst istisna tutarına (örneğin %20'lik dilime denk gelen tutara) geçeceğinin sanılmasıdır. Oysa bu istisna tutarı, personelin işe giriş tarihine ve o yılki toplam kazancına (kümülatif matrahına) endekslidir.

Uygulamanın Mantığı Nedir?

Devlet der ki: "Asgari ücretli bir çalışan yıl içinde hangi ay vergi dilimine giriyorsa, diğer tüm çalışanlara da o ay asgari ücretlinin ödeyeceği vergi kadar indirim yapın." 2026 yılı için asgari ücretlinin vergi dilimi yolculuğu şöyledir:

• 1 - 6. Aylar (Ocak-Haziran): Asgari ücretli %15 dilimindedir. İstisna: 4.211,33 TL
• 7. Ay (Temmuz): Asgari ücretli kümülatif olarak 190.000 TL sınırını aşar ve %20 dilimine girer. İstisna: 4.537,75 TL
• 8 - 12. Aylar (Ağustos-Aralık): Asgari ücretli tamamen %20 dilimindedir. İstisna: 5.615,10 TL

Neden Herkes Temmuz'da Aynı İndirimi Almaz?

İstisna tutarı, personelin kaçıncı asgari ücret hakkını kullandığına göre belirlenir.

Örnek Senaryo: Haziran ayında işe yeni başlayan bir personeli düşünelim. Bu personelin Temmuz ayı, işteki henüz 2. ayıdır. Dolayısıyla kümülatif matrahı henüz 190.000 TL sınırına yaklaşmamıştır bile. Bu personel, Temmuz ayında (asgari ücretlinin 7. ayında aldığı) yüksek istisnayı değil, kendi kümülatif durumuna göre 4.211,33 TL'lik (yani %15'lik) istisnayı alır.

Özetle Doğru Bilinen Yanlış:

• Yanlış: "Temmuz ayı geldi, benim vergiden muaf tutarım otomatik olarak 4.537,75 TL'ye yükseldi."
• Doğru: "İstisna tutarı, personelin kümülatif vergi matrahının hangi dilimde olduğuna göre belirlenir. Toplamda her personel yıl içinde (tam çalışırsa) 6 kez birinci kademe, 1 kez geçiş kademesi ve 5 kez ikinci kademe istisna hakkını kullanır; ancak bu hakların hangi takvim ayına denk geleceği işe giriş tarihine göre değişebilir."

İşten Çıkış Süreçlerinde İstisna Kullanımı: Kıdem ve İhbar Tazminatı

Asgari ücret vergi istisnası (Gelir ve Damga Vergisi istisnası), sadece aylık rutin maaş ödemeleri için geçerli değildir. Personelin işten ayrıldığı ayda, normal çalışma ücreti asgari ücretin altında kalmışsa veya istisnanın tamamı maaş üzerinde tüketilmemişse, kalan "kullanılmamış istisna tutarı" tazminat ödemelerine yansıtılır.

1. Kıdem Tazminatında Damga Vergisi İstisnası

Bilindiği üzere kıdem tazminatı gelir vergisinden muaftır ancak binde 7,59 oranında damga vergisine tabidir.

• Uygulama: Personel ayın ortasında işten ayrıldı ve o ayki brüt maaşı asgari ücretin (33.030 TL) altında kaldıysa, aradaki fark kadar tutar kıdem tazminatının damga vergisi matrahından düşülür. Böylece personelin kıdem tazminatından daha az damga vergisi kesilir.

2. İhbar Tazminatında Gelir ve Damga Vergisi İstisnası

İhbar tazminatı hem gelir vergisine hem de damga vergisine tabidir.

• Uygulama: Eğer personelin çıkış yaptığı ayki normal çalışma ücreti, o ayki asgari ücret istisna sınırlarını doldurmaya yetmiyorsa; kalan "kullanılmamış" gelir vergisi ve damga vergisi istisnaları ihbar tazminatı hesaplamasına aktarılır.
• Sonuç: Personel, ihbar tazminatı üzerinden ödeyeceği vergiden, aylık maaşında kullanamadığı pay kadar tasarruf etmiş olur.

Neden Önemli?

Bu durum özellikle ayın başında (örneğin ayın 5’inde) işten ayrılan personeller için kritiktir. 5 günlük maaş asgari ücretin çok altında kalacağı için, personelin o aya ait "tam asgari ücret istisnası" hakkı bakidir. Bordro sisteminin bu kalan tutarı otomatik olarak tazminatlara (Kıdem DV, İhbar GV ve DV) mahsup etmesi, çalışanın net eline geçen tutarı artıracaktır.

Engelli İndirimleri ve Bordroya Etkisi

Engellilik indirimi, engelli çalışanların veya ailesinde engelli birey bulunan çalışanların çalışma hayatındaki mali yüklerini hafifletmek amacıyla uygulanan bir gelir vergisi avantajıdır. Bu indirim, çalışanın aylık gelir vergisi matrahından (vergiye tabi tutar) doğrudan düşülür.

1. Engellilik Dereceleri ve İndirim Tutarları (2026)

Engellilik indirimi, kişinin çalışma gücü kayıp oranına göre üç kademede uygulanır. 2026 yılı için belirlenen aylık indirim tutarları şöyledir:

• 1. Derece Engelli (%80 ve üzeri): ₺12.000,00
• 2. Derece Engelli (%60 - %79 arası): ₺7.000,00
• 3. Derece Engelli (%40 - %59 arası): ₺3.000,00

2. İndirim Nasıl Uygulanır?

Bu tutarlar nakit olarak ödenmez; personelin o ayki Gelir Vergisi Matrahı'ndan düşülür. Böylece personel daha az gelir vergisi öder ve net maaşı yükselir.

Kritik Not: Asgari ücretliler halihazırda gelir vergisinden muaf oldukları için, asgari ücret seviyesinde maaş alan bir engelli çalışan için bu indirimin net maaşa bir katkısı olmaz (vergi zaten sıfırdır). Ancak maaşı asgari ücretin üzerinde olan ve gelir vergisi ödeyen çalışanlar bu indirimden tam olarak yararlanır.

3. Kimler Yararlanabilir?

• Engelli çalışanların kendileri.
• Bakmakla yükümlü olduğu engelli eşi veya çocuğu bulunan çalışanlar.
• Serbest meslek erbabı ve basit usulde vergilendirilen mükellefler.

4. Nasıl Başvurulur?

Bu indirimden yararlanmak için çalışanın; tam teşekküllü bir hastaneden alınmış Engelli Sağlık Kurulu Raporu ile birlikte ikametgahının bulunduğu ildeki Vergi Dairesi Başkanlığına (veya ilgili malmüdürlüğüne) başvurması gerekir. Onaylanan rapor işverene tebliğ edildikten sonra bordro hesaplamalarına dahil edilir.

5510 Sayılı Kanun Teşviki (5 Puanlık İndirim)

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında uygulanan bu teşvik, özel sektör işverenlerinin üzerindeki mali yükü hafifletmek ve kayıtlı istihdamı desteklemek amacıyla hayata geçirilmiştir. Halk arasında "5 puanlık indirim" olarak da bilinir.

1. Teşvikin Kapsamı ve Oranı

İşverenlerin, çalıştırdıkları sigortalılar için ödeyecekleri Malullük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortası prim oranından 5 puanlık bir indirim yapılmasını sağlar.

• Normal İşveren Payı: %21,75 (2026 yılı güncel oranı)
• 5510 Teşviki Uygulandığında: %16,75

Bu 5 puanlık fark, doğrudan Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından karşılanır. Özellikle çalışan sayısı fazla olan işletmelerde, aylık bazda çok ciddi bir maliyet avantajı yaratır.

2. Yararlanma Şartları Nelerdir?

Bu teşvikten yararlanabilmek için işverenin "kusursuz" bir ödeme ve beyan geçmişine sahip olması gerekir. Temel şartlar şunlardır:

• Yasal Süre: Aylık prim ve hizmet belgelerinin (veya muhtasar prim hizmet beyannamesinin) yasal süresi içinde verilmesi.
• Ödeme Düzeni: Tahakkuk eden primlerin süresinde ödenmesi.
• Borç Durumu: Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) vadesi geçmiş prim, idari para cezası veya gecikme zammı borcunun bulunmaması (Yapılandırılmış borçlar bu kapsam dışındadır).
• Kayıt Dışı İstihdam: İşletmede kayıt dışı (sigortasız) işçi çalıştırıldığına dair bir tespitin bulunmaması.

3. Sektörel Farklılık (2026 Güncellemesi)

2026 yılındaki yeni düzenlemelerle birlikte, 5 puanlık indirimin uygulanmasında sektör ayrımı belirginleşmiştir:

• İmalat Sektörü: 5 puanlık indirimin tamamından yararlanmaya devam etmektedir.
• Diğer Sektörler: 2026 yılı itibarıyla imalat dışı sektörlerde bu teşvik (Hazine teşviki ile birleşerek) 2 puan seviyesinde uygulanmaktadır. Bu, hizmet ve ticaret sektöründeki işverenlerin maliyet planlamasında dikkat etmesi gereken yeni bir dengedir.

Neden Önemli?

5510 teşviki bir "hak" değil, şartlara bağlı bir "avantajdır". Tek bir ayın priminin geciktirilmesi, o ayki tüm çalışanlar için bu indirimden mahrum kalınması ve maliyetlerin aniden %5 oranında artması anlamına gelir.

1 Ocak 2026 İtibarıyla Asgari Ücret Hesaplama Örneği

1 Ocak 2026 İtibarıyla Asgari Ücret İşveren Maliyeti

1 Ocak 2026 İtibarıyla Diğer Ücretli Hesaplama Örneği